“Cuộc hẹn trước tiên” và sứ mạng không dễ ợt

Một nhà báo Đức đã ví von tương tự về chuyến đi làm quen trước tiên giữa Thủ tướng Đức Angela Merkel và tân Tổng thống Mỹ Donald Trump. Bản thân bà Merkel hồi hộp một thì dư luận Đức hoảng loạn gấp một số ba lần.

TIN LIÊN QUAN
	Chủ tịch EC: Khoảng bí quyết giữa Mỹ - EU ngày càng tăng
	Quan hệ Trump – Merkel: Sự mở đầu gian khổ

Bạn hữu tin cậy đột hóa... đối phương

Chẳng ai có thể cho rằng trong khoảng hơn 70 năm qua, quan hệ đồng minh khắn khít tưởng không gì có thể chuyển lay giữa siêu cường số một Mỹ và nước Đức - ban đầu là “khổng lồ về kinh tế nhưng chú lùn về chính trị” trong Chiến tranh Lạnh biến thành thế lực đáng gờm nhất ở châu Âu và trên trái đất, lại có lúc như những ngày qua. Đúng là không có gì là chẳng thể trong thế giới hiện giờ.

Đa số bởi tại bên kìa bờ Đại Tây Dương, một tỷ phú BĐS “hốt nhiên” lại muốn chuyển ngành nghề sang hoạt động chính trị và trở thành Tổng thống, nhân tố mà ở Đức không bao giờ có thể xảy ra. Cũng chính bởi vậy mà mọi thứ cứ xáo trộn, khó lường và rối như mớ bòng bong trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương - vốn được coi là rường cột đảm bảo hòa bình, bình yên và thịnh trị ở châu Âu cũng như trên quả đât.

Trong di chuyển tranh cử, ông Trump – một người gốc Đức – luôn chỉ trích “quê thân phụ đất tổ” với những lời lẽ nặng nằn nì nhất. Ông còn đả kích cá nhân bà Thủ tướng Đức chỉ ít ngày trước lễ nhậm chức chính thức ngày 20/1 tại Washington.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Đức Angela Merkel. (Nguồn: The Gateway Pundit)

Với khẩu hiệu “đặt nước Mỹ trên hết”, chắc chắn trong nhiệm kỳ của bản thân mình ông sẽ tập trung làm cho “nước Mỹ mập mạp quay về” như lời hứa hẹn lúc tranh cử của bản thân. Và tuy nhiên, ông sẽ bớt niềm nở hơn đối với những gì xảy ra ở bên ngoài nước Mỹ. Liệu ông có làm cho được như vậy hay không và liệu siêu cường duy nhất bây chừ có thể rũ bỏ mọi trách nhiệm mà lịch sử uỷ thác hay không lại là câu chuyện khác.

Dù thế, trước mắt, cam kết ông yêu cầu bạn bè trong NATO phải chấp hành phổ thông hơn bổn phận của bản thân mình, trong đó có trách nhiệm đóng góp 2% GDP tham gia ngân sách thông thường của đoàn kết. Ông cũng bình chọn NATO là “lạc hậu”, đồng thời tuyên bố các nước NATO ở châu Âu cần tự lo cho an toàn của bản thân mình.

Nhân tố này làm châu Âu thật sự khiếp sợ vì hơn 7 thập kỷ qua, họ quen sống với “cái ô bảo hộ” của Mỹ. Bây giờ là lúc họ phải kết hợp và đứng trên đôi chân của mình như dư luận đề cập. Đức là bạn bè thân cận nhất và là nước lớn ở châu Âu, tất nhiên chịu sự chỉ trích nặng vật nài nhất của Tổng thống Mỹ. Ông cũng phê phán Đức không đóng đủ 2% GDP như nghĩa vụ của nước này.

Gần giống như với NATO, đối với Liên hiệp châu Âu (EU), ông Trump cũng có thái độ rất bị động. Ông ca ngợi việc Anh rời khỏi EU và dự báo còn phổ thông nước khác sẽ noi gương Anh ra khỏi EU. Yếu tố này cũng đồng nghĩa với việc EU tan rã và kéo theo nó là sự sụp đổ của Khu vực đồng bạc phổ biến (Eurozone) và không gian chuyển động hòa bình Schengen.

Nhân tố làm người Đức bực bội nhất là việc ông Trump cho EU chỉ là một câu lạc bộ dưới sự giật dây của Đức và dịch vụ ích lợi của Đức. Quan điểm cực đoan này lại được sự ủng hộ của các lực lượng cực hữu, mị dân ở châu Âu và ngay tại một số nước thành viên Đông Âu trong EU. EU cũng như NATO đang đứng trước nguy cơ tan rã, mà cội nguồn lần này lại không phải đến trong khoảng “phía Đông” như trong Chiến tranh Lạnh.

Về kinh tế - thương mại, không chỉ Trump mặc cả chính quyền của ông luôn coi cán cân thương nghiệp song phương nghiêng về Đức đến 50 tỷ đô la là do Đức xuất quá phổ quát hàng hóa sang Mỹ (107 tỷ Euro), trong khi lại nhập có 57 tỷ Euro hàng hóa. Tại cuộc chạm chán gần đây của Bộ trưởng Tài chính G20 tại Đức, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin cho biết phía Mỹ không muốn có một “trận chiến thương mại” với Đức, nhưng Tổng thống Mỹ rất “bực mình” vì chênh lệch 50 tỷ đô la trong cán cân thương nghiệp song phương. Đáp lại, Bộ trưởng Nguồn vốn Đức Wolfgang Schaeuble nhún vai quay đi và nói: “Chúng tôi làm được cái gì? Việc đó là của Mỹ chứ”.

Trước đó, nguyên Bộ trưởng Kinh tế Sigmar Gabriel (nay là Bộ trưởng Ngoại giao) từng nói đó là do người Mỹ thích tậu ô tô tốt và máy móc chất lượng tốt của Đức. Còn hỏi vì sao ít thấy ô tô Mỹ ở Đức thì phải hỏi các nhà đóng gói ô tô Mỹ vì chất lượng không thích hợp với thị hiếu của người Đức (tốn xăng, nặng nề hà v.v.).

Nhà máy sản xuất ô tô của BMW ở bang South Carolina, Mỹ. (Nguồn: Automotive News)

Hình như đó, giới kinh tế Đức cũng cho rằng sẽ là phiến diện nếu nói Đức chỉ tậu cách thu lợi trong quan hệ kinh tế với Mỹ mà không chú ý tới thị trường bên đó. Trên thực tiễn, có đến 810.000 người công huân Mỹ đang làm cho việc cho các tổ chức Đức như BMW. Đức đầu cơ 271 tỷ Euro ở Mỹ trong khi đầu cơ Mỹ vào Đức chỉ đạt 100 tỷ Euro, cao thấp khác nhau lên tới 171 tỷ Euro.

Tổng thống Trump từng “tuyên chiến” với những nước mà ông coi là gây thiệt hại cho kinh tế Mỹ và ông nêu Đức trước cả TQuốc. Để có thể đáp lại những lập luận không mấy vững quà của chính quyền Mỹ, lần này 3 chỉ huy của những tập đoàn lớn của Đức đang làm ăn ở Mỹ tháp tùng Thủ tướng Merkel. Đó là Chủ tịch Siemens Joe Kaeser, Chủ tịch BMW Harald Krüger và Tổng Giám đốc Schaeffler Klaus Rosenfeld.

Yếu tố lôi cuốn là ba vị này sẽ cùng 3 học sinh học nghề người Mỹ đến diễn giả cho Tổng thống Trump về tính ưu việt của chuỗi hệ thống dạy nghề song hành của Đức với thông điệp rất chi tiết: Người Đức đang tập huấn nhóm công huân ưu tú cho nước Mỹ. Được nhân thức, Tổng thống Mỹ thích nghe lời nhắn nhủ của giới kinh tế hơn là của giới tinh hoa chính trị.

Chương trình nghị sự nhiều, thời điểm cho nhau ít

Đáng ra bà Merkel sang Mỹ trong khoảng đầu tuần nhưng trận bão tuyết ở bờ Đông nước Mỹ đã khiến cho bà phải lùi lại đến tối 16/3 vừa mới đây. Chiều 17/3, bà có cuộc gặp mặt 15 phút tại Nhà Trắng với riêng Tổng thống Trump và người thông ngôn, sau đó thêm Phó Tổng thống và vài thành viên nội các mới của Chính phủ Mỹ.

Hai bên đã mua bán với nhau về yếu tố toàn cầu như cuộc chiến chống khủng bố IS, tình hình ở những vùng chiến sự Afghanistan, Syria, Lybia, quan hệ với Nga và Tổng thống Putin, NATO, hòa bình thương mại thế giới, chống chuyển đổi khí hậu, khủng hoảng ganh nạn, tình hình găng ở Thổ Nhĩ Kỳ, EU sau Brexit, Triều Tiên thử hoả tiễn hạt nhân... cho tới những khó khăn trong quan hệ song phương. Tổng thời điểm khoảng hơn 3 tiếng đồng hồ. Sau cuộc gặp gỡ mà giới ngoại giao gọi là “Speed Dating” (Cuộc hứa hẹn cấp tốc), bà Merkel sẽ lên đường về nước ngay. 18 giờ bay chỉ để chạm mặt nhau làm cho quen hơn 3 giờ đồng hồ.

Thủ tướng Đức Angela Merkel gặpTổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/3. (Nguồn: CNN)

Chẳng ai trong đoàn Thủ tướng Đức cũng như ở trong nước chờ đợi là cuộc gặp lần này sẽ đề cập sâu về hàng loạt những trắc trở thế giới như trên hay giải quyết ổn thỏa tranh chấp hoành tráng mà tân Tổng thống Mỹ đã gây ra trong thời điểm ngắn mới đây. Thông điệp mà Thủ tướng Đức muốn mang tới Mỹ lần này là “quả đât hiện thời vô cùng bất ổn” và những nước như Mỹ, Đức phải có trách nhiệm hơn nữa đối với thử thách mà nhân loại đang phải đối phó.

Có nhẽ yếu tố khiến đau đầu nhất là quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong NATO vì đó là cơ sở vật chất cho hòa bình và thịnh trị ở châu Âu trong suốt phổ thông thập kỷ qua kể trong khoảng kết thúc Chiến tranh Quả đât thứ Nhị. Châu Âu cần Mỹ và tất nhiên Mỹ cũng chẳng thể không cần châu Âu trong việc duy trì và bảo vệ quyền lợi cũng như tác động của họ ở khu vực cần thiết bậc nhất này.

Trong công đoạn tranh cử ở Mỹ, dư luận Đức cũng sốt ruột về những tuyên bố của ông Trump về quan hệ gắn bó với Tổng thống Nga Vladimir Putin và dự định gỡ bỏ lệnh cấm vận với nước này. Nhưng ngay trước chuyến đi của bà Merkel, Trump “tiến công tiếng” qua lời những trợ lý của ông là ông muốn được nghe trải nghiệm của bà Merkel về cách thức xử sự với nước Nga.

Bên cạnh đó, quan hệ song phương, nhất là quan hệ kinh tế - thương nghiệp là chủ đề nóng nhất được dư luận trong nước rất vồ cập. Đức là cường quốc số một về xuất khẩu và đương nhiên sẽ dựa vào tham gia thị trường xuất khẩu bên ngoài EU, trong đó Mỹ và Trung Quốc được dành đầu tiên hàng đầu. Nếu Donald Trump chấp hành lời hứa hẹn khi tranh cử là dựng hàng rào quan thuế và tăng thuế du nhập đối với hàng nhập khẩu trong khoảng Đức thì hậu quả sẽ vô cùng tồi tệ cho kinh tế Đức. Cho nên sứ mệnh lần này của Thủ tướng Merkel là thuyết phục được ông Trump về sự phụ thuộc lẫn nhau của kinh tế hai nước và thời kỳ thế giới hóa là chẳng thể đảo ngược. Bảo hộ mậu dịch không giúp ích gì cho Mỹ cũng như cho phần còn lại của quả đât.

Nước - Lửa chạm chán nhau

Giới thuần thục tin nghĩ là, tính cách của nhị nhà chỉ huy gặp nhau lần này quá không giống nhau. Một người như lửa, vốn là một nhà buôn bán BĐS chiến thắng nhờ những phi vụ làm cho ăn trên thương trường. Người kia thì như nước, vốn xuất thân là một nhà công nghệ (tiến sĩ hóa học), sống ở Đông Đức nhưng lại thắng lợi ở nước Đức thống nhất, nhập cuộc chính phủ trước tiên của nước Đức thống nhất từ thời Thủ tướng Helmut Kohl.

Bà Merkel và ông Trump được nếu như nước với lửa. (Nguồn: Reuters)

Bà Merkel cũng là tuýp người không ưa những khách hàng nào “ăn sóng nói gió” hay những quyết định chính trị mang tính giật gân, thiếu cân nhắc chín chắn. Bên cạnh vận động tranh cử, ông Trump công kích chế độ tị nạn của bà Merkel khi gọi đó là “thảm họa” và đó là hậu quả của những “sai trái nghiêm trọng của bà Merkel”, bà cũng không phản ứng gì. Khi ông Trump “tuyên chiến” với nhân loại Hồi giáo, với hòa bình thương mại bằng những lời lẽ không mấy ngoại giao, bà cũng không báo cáo. Khi ông Trump đắc cử bà cũng không vội gọi điện chúc mừng hay sang Washington diện kiến ngay như những nhà chỉ huy nước ngoài khác. Khi báo Mỹ và nhiều chính khách đòi hỏi Đức có vai trò lớn hơn để khiến cho đối trọng với một nước Mỹ dưới thời Donald Trump, bà nói quan hệ song phương chỉ có thể được xây đắp trên cơ sở vật chất tôn trọng “những giá trị căn bản” như hòa bình, bình đẳng, nhân đạo, tôn trọng lẫn nhau.

Trong khi đó, điểm khác biệt căn bản nữa giữa nhì nhà chỉ đạo đó là, trong khi ông Trump là Tổng thống siêu cường số 1 trái đất nhưng lại ko phải có một tẹo kiến thức hay trải nghiệm nào về quan hệ quốc tế, bà Merkel lại là Thủ tướng đã có đến gần 20 năm làm cho thủ lĩnh của một đảng chính trị giàu truyền hợp nhất ở Đức (CDU) và 3 nhiệm kỳ Thủ tướng thắng lợi và nhiều kỹ năng sẽ khiến tiếp nhiệm kỳ thứ tư.

Cùng là người Đức và gốc Đức nhưng một người luôn nhấn mạnh nguyên lý tôn trọng các thỏa thuận quốc tế, còn người kia chuẩn bị hủy bỏ các ký hợp đồng mà đất nước đó đã cam kết (TPP hay TTIP). Nước Đức mà bà Thủ tướng Merkel là đại diện nổi tiếng về độ trang nghiêm, chuẩn mực (dù đôi khi có chút cứng rắn), còn một bên là một Tổng thống làm việc “tùy hứng và khó lường”. Một bên tuyệt đối tôn trọng tam quyền phân lập và tự do tạp chí, một bên tuyên chiến không chỉ với tin báo mà cả với chuỗi hệ thống tư pháp của chính nước mình.

Nhưng mọi người cũng nói, trong suốt 12 năm làm Thủ tướng của mình, bà Merkel đã “chấp” đông đảo những nhà chỉ huy nước ngoài có bắt mắt na ná Donald Trump như nguyên Thủ tướng Italy Berlusconi, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan hay cá tính mạnh như Tổng thống Nga Putin. Trước chuyến đi, bà đã chuyển tới phía Mỹ thông điệp “thay vì nói (xấu) về nhau, tốt nhất hãy hội thoại với nhau”.

Và cũng khá lôi cuốn là do phải lùi lại một vài ngày ở Đức do cơn bão tuyết ở Mỹ, bà Merkel lại có thời gian để rỉ tai laptop với Tổng thống Putin và cả... Chủ tịch Tập Cận Bình của TQuốc. Đức và TQuốc thể hiện sự quan trọng vai trò cần thiết của nhau trong việc bảo vệ tự do thương mại toàn cầu, chống chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch.

16h30 theo giờ Đức ngày 17/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã niềm nở đón Thủ tướng Đức Angela Merkel ngay tại cửa Nhà Trắng. Nhì nhà lãnh đạo cùng nở thú vui ngoại giao... nhưng được các phóng viên cho là tươi tỉnh và rút vào bên trong để bàn chuyện thành lập ra một chương mới trong quan hệ giữa Mỹ và Đức. Chúng ta hãy chờ xem và tin yêu sau chuyến thăm lịch sử này, mọi việc cũng sẽ đi vào quỹ đạo của nó.

Chỉ huy Mỹ, Đức đàm phán thượng đỉnh Ngày 17/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Đức Angela Merkel đã có cuộc điều đình thượng đỉnh đầu tiên kể từ khi ...

Mỹ - Đức: Vượt lên khác lạ, vì ích lợi chung Cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Đức Angela Merkel là một trong những cuộc gặp gỡ cần thiết nhất với một nhà lãnh đạo nước ngoài mà ông Donald Trump thi hành ...

Thủ tướng Đức hoãn thăm Mỹ vì… bão tuyết Chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Đức Angela Merkel đã được hoãn tới ngày 17/3 do ảnh hưởng của bão tuyết.

Nguyễn Hữu Tráng

(trong khoảng Berlin, CHLB Đức)

Có thể bạn quan tâm: chia sẻ