Bầu cử ở Hà Lan và dấu hiệu tốt lành với châu Âu

Kết quả bầu cử Hà Lan ngày 15/3 đã phát đi tín hiệu mạnh khỏe rằng cư dân Hà Lan, người địa phương châu Âu vẫn muốn duy trì sự thống nhất trong Liên hiệp châu Âu (EU).

TIN LIÊN QUAN
	Hà Lan - Thổ Nhĩ Kỳ: Găng sẽ sớm bớt nhiệt
	Bầu cử Hà Lan: Đảng của Thủ tướng Rutte giành chiến thắng

Năm 2017 được coi là “năm siêu bầu cử” ở Đức và châu Âu. Ở Đức, các cuộc bầu cử cấp bang và Quốc hội Liên bang diễn ra tham gia bốn tuần 9 đến sẽ quyết định tương lai chính trị của một trong những chính trị gia có uy tín và phổ thông trải nghiệm nhất ở châu Âu và trên trái đất – Thủ tướng Đức Angela Merkel. Nhưng trước đây, các cuộc bầu cử ở Hà Lan và Pháp diễn ra với những dấu hiệu không mấy tốt lành cho mai sau của nền dân chủ, sự định hình và thịnh trị của châu lục này.

Nỗi ám ảnh về làn sóng dân tộc cực đoan

Xu hướng dân tộc cực cam đoan ko phải mới hình thành mấy năm cách đây không lâu ở châu Âu hay ở Đức. Nó âm ỉ trong lòng xã hội suốt phổ quát thập kỷ qua, là hậu quả của công đoạn phát hành cũng như những đổi mới cơ bản trong lòng xã hội phương Tây. Giai đoạn thế giới hóa mang đến những bước tiến vĩ đại về khoa học, công nghệ và khác biệt là kinh tế. Đời sống cư dân không xong xuôi được cải thiện. Kinh tế Đức liên tục phổ quát năm duy trì tốc độ sản xuất ổn định. Thất nghiệp thấp, lạm phát giảm và sức tậu của người địa phương tăng tương ứng với mức tăng của thu nhập.

Lần bầu cử vừa mới đây nhất ở Hà Lan phương pháp đây 5 năm. Khi đó, chủ đề tranh cử còn là làm sao đưa tổ quốc ra khỏi khủng hoảng kinh tế. Những năm qua kinh tế Hà Lan sản xuất tốt. Vậy nhân tố gì khiến xu hướng ly tâm trong xã hội vẫn có đất sống và ngày càng nở rộ ở các nước châu Âu? Phải chăng đó là “mặt trái của tấm huân chương”?

Đời sống cư dân nhìn tầm thường được cải thiện và ngày càng tốt lên, nhưng thiên hướng tập trung tư bản, tài sản của thế giới vào 1% dân số thế giới làm cho khoảng cách giàu-nghèo ngày một rộng. Gần 20% người địa phương Đức bị coi là sống ở mức “tối thiểu”, gần đến mức túng thiếu theo tiêu chuẩn của EU. Họ là những người thua cuộc của giai đoạn thế giới hóa đang diễn ra hàng ngày.

Thêm vào đó, làn sóng người tị nạn năm 2015 đẩy Đức và châu Âu lún sâu hơn vào cuộc khủng hoảng lòng tin, khủng hoảng nội bộ cũng như khủng hoảng thế nhạo báng. Nhiều nước đặt nghi vấn về sự tồn tại của EU cũng như đồng bạc bình thường châu Âu. Khuynh hướng ly khai bắt nạt dọa sự tồn vong của “ngôi nhà tầm thường châu Âu” mà phổ thông thế hệ người châu Âu đã dày công xây dựng từ sau xong xuôi Chiến tranh Nhân loại thứ Nhì.

Brexit được nếu phát đạn bác bỏ trước tiên nhắm tham gia EU. (Nguồn: Reuters)

“Phát đại bác” trước tiên là kết quả bỏ thăm trưng cầu ý dân ở Anh về việc rời khỏi EU (Brexit). Đây thực sự là “trận động đất” ở châu Âu vì Anh, cùng với Đức và Pháp vốn là đầu tàu của EU. Sự ra đi của Anh làm cho EU đứng trước những thách thức chưa có tiền lệ, có nguy cơ là sự mở đầu cho hàng loạt những “Exit” mới ở Hà Lan, Italy và ngay cả ở Pháp.

Ở Hà Lan, ứng viên nặng ký của đảng cực hữu Đảng vì tự do (PVV) Geert Wilders, ở Pháp là bà Marine Le Pen, thủ lĩnh đảng cực hữu Trận mạc dân tộc (FN), công khai lối suy nghĩ chống Hồi giáo, cũ rích vũ dân tộc cực cam đoan và việc làm trước tiên họ sẽ khiến nếu thắng cử là đưa quốc gia bản thân mình ra khỏi EU và Khu vực đồng Euro (Eurozone). Vấn đề đó cũng đồng nghĩa Đức, Pháp sẽ rút khỏi khu vực chuyển động tự do Schengen. Ví như trở thành hiện thực, đây sẽ là dấu chấm hết cho tư tưởng đoàn kết chính trị và tự do thông thương (người và hàng hóa) trong một thị trường trong nước tầm thường hơn 500 triệu dân ở châu Âu.

Ở Đức, đảng dân tộc cực đoan, thiên hữu Giải pháp cho nước Đức (AfD) cũng với chiêu bài bài ngoại, cực đoan đã liên tục thắng cử ở nhiều bang phía Đông. Riêng biệt có nơi AfD biến thành nhóm chính trị mạnh thứ nhì, trên cả những đảng vốn có truyền thống lâu đời như SPD hay CDU. Cuối năm ngoái “làn sóng” AfD trở thành hiện tượng mới đáng khiếp sợ, có nguy cơ lấn lướt, doạ dọa sự ổn định chính trị ở Đức.

Trận “địa chấn” thứ nhì là sự trúng cử của ứng viên đảng Cộng hòa, tỷ phú Donald Trump ở Mỹ. Trái đất và cả châu Âu bàng hoàng. Giới tinh hoa chính trị của “cựu lục địa” bất ngờ với việc này vì nó nằm ngoài mọi dự đoán trước đây. Họ còn lo lắng hơn (nói đúng nhất là lo lắng hơn) nếu như như thiên hướng bảo hộ mậu dịch, dân tộc cực đoan, bài ngoại, chống Hồi giáo của ông Trump "lây lan" sang châu Âu.

Yếu tố này rất dễ hiểu và có đa dạng kỹ năng thành hiện thực vì những người vui miệng nhất trước thành công của ông Trump là AfD ở Đức, PVV ở Hà Lan và FN ở Pháp. Họ hy vọng là chiến thắng của ông Trump ở Mỹ và Brexit ở Anh sẽ truyền ngẫu hứng sang cho cử tri ở Đức, Pháp, Hà Lan và nhiều nước khác ở châu Âu.

Bóng mây ảm đạm của thiên hướng ly tâm này thực thụ đã che phủ bầu trời châu Âu trong suốt những bốn tuần qua và đè nặng lên các nhà chính trị châu Âu, vốn tự kiếm được là “những người châu Âu thực sự”.

Thành công của nền dân chủ

Đến nay, kết quả bầu cử ở Hà Lan đã rõ. Mặc dầu mất khá phổ biến ghế trong Nghị viện, nhưng đảng Dân chúng vì Hòa bình và Dân chủ (VVD) của đương kim Thủ tướng Mark Rutte đã duy trì được sự lãnh đạo Chính phủ. Đảng cực hữu PVV của ông Geert Wilders mất phổ biến tín nhiệm hơn so với các dự đoán trước đây. Đảng Xanh (GrünLinks) vươn lên đáng kể. Việc lập Chính phủ mới ở Hà Lan chắc cũng còn phổ biến khó khăn trước mắt vì khác so với Đức, Hà Lan không có pháp luật giới hạn 5% nên khá phổ thông đảng có chân trong Nghị viện dẫn đến gian truân trong việc tìm liên kết.

Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte ăn mừng thành công. (Nguồn: AFP).

Việc 82% cử tri Hà Lan tham gia bỏ thăm bữa qua làm cho người ta nghĩ tới 63% người địa phương nhập cuộc trưng cầu ý dân năm 2005 về việc có đồng ý với một Hiến pháp thông thường của châu Âu hay không. Với phần nhiều phiếu không tán thành, cư dân Hà Lan khi đó còn khá phân vân và không mặn mà lắm với EU. Nhưng sau 12 năm, với kết quả bữa qua, cư dân Hà Lan cho thấy họ ước muốn sự bất biến và sản xuất của EU. Bên cạnh, tỷ trọng nhập cuộc bỏ thăm trên 80% là chưa có tiền lệ ở một nước châu Âu, nó chứng tỏ cử tri lại tin cậy quay về vào sự vận hành của cơ chế dân chủ.

Ngoại trưởng Đức Sigmar Gabriel coi kết quả bầu cử ở Hà Lan là “thành công đối với châu Âu”, là dấu hiệu tốt lành cho thấy hàng ngũ cực hữu không có thời cơ thắng cử, kể cả sắp tới ở Pháp. Ứng viên Thủ tướng của đảng Dân chủ xã hội Đức (SPD) Martin Schulz cho đó là “tin tốt lành đối với Hà Lan và đối với cả châu Âu”. Bộ trưởng Phủ Thủ tướng Peter Altmaier còn viết bằng tiếng Hà Lan trên Twitter: “Ôi Hà Lan, ôi Hà Lan! Bạn là nhà vô địch!”. Thủ tướng Merkel đã gọi điện ngay chúc mừng thành công của Thủ tướng Rutte.

Chủ toạ Hội đồng châu Âu Jean-Claude Juncker coi đó “sự tín nhiệm đối với châu Âu và bất tín nhiệm đối với các thế lực cực hữu”.

Cũng dễ hiểu tại sao các nhà chỉ huy châu Âu và Đức lại có phần hơi “phấn khích” trước kết quả bầu cử ở Hà Lan. Đầu tiên, nó phát đi tín hiệu khỏe mạnh là cư dân Hà Lan, người địa phương châu Âu vẫn muốn duy trì sự hợp nhất trong EU. Thứ hai, bằng kết quả này, “hiệu ứng Domino” trong khoảng Brexit dẫn tới nguy cơ “Niexit” hay các “Exit” khác trước mắt đã được chặn lại. Bóng mây đen của làn sóng dân tộc cực cam đoan trong khoảng bên kia Đại Tây Dương che phủ bầu trời châu Âu suốt mấy bốn tuần qua đang có dấu hiệu tan dần lập cập.

Bà Marine Le Pen đã từng mơ tới ngày “người châu Âu thức thức giấc” và quay trở lại với “nhà nước dân tộc” như trước kia. Còn ông Wilders đã mơ tới một “mùa xuân ái quốc” như dạng “đặt nước Mỹ lên trên hết”. Chủ tịch AfD Frauke Petry ở Đức luôn sát cánh cùng Le Pen hay Wilders với nguyện vọng mang đến cho dân Đức một “giải pháp khác” như cái tên của đảng này. Nhưng giấc mơ của họ ngày hôm qua đã phải nhường nhịn bước cho một giấc mơ tầm thường của phần lớn người dân Hà Lan cũng như cư dân châu Âu hy vọng có một kết hợp tăng trưởng, là cơ sở cho tự do, an toàn và phồn thịnh của châu lục.

Sự kiện không được trông chờ

Câu hỏi cuối cùng đặt ra là vì sao đương kim Thủ tướng Hà Lan Rutte thắng cử dù trước đó, qua các cuộc dò xét dư luận, cơ hội trúng cử của ông Wilders cũng khá lớn? Có người nói sự cung cấp không phải được mong chờ tới trong khoảng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan.

Thiên hướng vì châu Âu, chống ly tâm, chống mọi chế độ của dân tộc cực đoan đương nhiên vẫn là căn do chính dẫn đến kết quả như ở Hà Lan hôm qua. Có thể coi nó là hình thức “phản vệ” của họ trước khuynh hướng cực đoan dân tộc đang có khuynh hướng lấn át.

Nhưng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan cũng vô tình tạo cho Thủ tướng Rutte một tình huống mà dư luận cho rằng ông đã giải quyết khá tốt. Bằng quyết định cấm các hoạt động đi lại tranh cử của thành viên nội các Thổ, cấm nhập cảnh với Bộ trưởng Ngoại giao Thổ hay áp tải đoàn xe của Bộ trưởng Gia đình Thổ ra khỏi biên cương, ông đã gây ra “sự cố ngoại giao”, khiến các tổ chức thây mặt của nhì bị đơn phong bế, phong tỏa và Đại sứ Hà Lan bị coi là “không được hoan nghênh” tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Đám đông người Thổ Nhĩ Kỳ biểu tình ở Rotterdam, Hà Lan ngày 12/3. (Nguồn: eNCA)

Dù vậy, qua việc này, cư dân Hà Lan lại liên minh hơn và ủng hộ thái độ cương quyết của Thủ tướng Rutte đối với những yên cầu quá quắt và thái độ trịnh thượng của Tổng thống Erdogan. Họ đứng sau ông có nhẽ cũng vì ý thức ái quốc đó. Nhưng ngay sau khi có kết quả bầu cử, ông đã có một việc khiến cho lôi cuốn là gửi lời mời Tổng thống Thổ sang sử dụng cơm thân và nghe nói ông Erdogan đã phấn kích nhận lời!

Chỉ có bè cánh bò sữa Hà Lan là bi đát. Vì bất mãn với việc Hà Lan vừa rồi trục xuất và cấm nhập cảnh đối với bộ trưởng nước bản thân mình nên Hiệp hội những người chăn nuôi bò sữa Thổ Nhĩ Kỳ đã quyết định “trục xuất” số bò sữa du nhập trong khoảng Hà Lan, cùng lúc tuyên bố từ nay cũng sẽ không du nhập các mặt hàng thực phẩm trong khoảng Hà Lan nữa.

Bầu cử Quốc hội Hà Lan: Những trở ngại quyết định lá phiếu cử tri Hôm nay, khoảng 12,9 triệu cử tri Hà Lan đi bỏ phiếu để  bầu ra 150 nghị viên hạ viện trong khoảng các ứng viên ...

Găng tay ngoại giao Hà Lan - Thổ Nhĩ Kỳ vẫn tiếp tục leo thang Ngày 14/3, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte đã lên án Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan sau khi ông Erdogan tuyên bố rằng ...

Bầu cử Hà Lan: Nexit khó xảy ra Cuộc bầu cử tại Hà Lan lần này được coi là phép thử về sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy. Dĩ nhiên, khả ...

Nguyễn Hữu Tráng

(từ Berlin, CHLB Đức)

Xem nhiều hơn: lắp đặt điều hòa