ASEAN – “hòn đá tảng” trong chế độ đối ngoại của Indonesia

Dù rằng rất hăng hái với vai trò Chủ toạ luân phiên của Hiệp hội các Đất nước vành đai Ấn Độ Dương nhưng không có tức thị Indonesia giảm vồ cập đến ASEAN.

TIN LIÊN QUAN
	Khai thông tuyến tàu biển tải hoa quả ASEAN - China
	New Zealand ủng hộ vai trò trọng tâm của ASEAN trong khu vực

Indonesia giữ chức Chủ tịch luân phiên của Hiệp hội các Tổ quốc vành đai Ấn Độ Dương (IORA) nhiệm kỳ 2015-2017.

Thắng lợi của Indonesia trong việc đăng cai Hội nghị thượng đỉnh IORA và sự có mặt trên thị trường Hiệp ước Jakarta (Concord), cũng như những nỗ lực của tổ quốc này trong việc thúc đẩy 21 nước thành viên của IORA hướng đến chủ nghĩa khu vực đã cực kỳ được hoan nghênh, khác lạ bởi Tổng thống Cộng hoà Nam Phi Jacob Zuma và Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull.

Những nỗ lực này của Indonesia cũng làm cho dấy lên thắc mắc về việc liệu đất nước này sẽ quay lưng lại với ASEAN bởi Jakarta nhận thấy cơ hội mới tại khu vực Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, có nhiều lý do cho thấy địa điểm trụ cột của ASEAN trong chế độ đối ngoại của Indonesia không dễ bị thay thế bởi IORA hay bất kỳ đơn vị đoàn kết khu vực nào khác, ít ra là trong thời gian đến.

ASEAN có ý nghĩa quan trọng hơn IORA đối với Indonesia. (Nguồn: Jakarta Post)

Vận mệnh kết nối

Thứ nhất, Indonesia luôn nghiêm túc đảm nhiệm vai trò của mình và có những đóng góp đáng kể khi khiến nước chủ toạ hoặc đăng cai các hội nghị của các doanh nghiệp khu vực hay quốc tế. Nhân tố này đã được chứng minh qua sự tham gia tích cực của Indonesia tại IORA, cũng như khi đất nước này đăng cai Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 9 tại Bali tham gia năm 2013. Hội nghị đã đạt được thành quả mang tính lịch sử khi WTO lần trước tiên bằng lòng ký hợp đồng về cải cách thương mại trên toàn trái đất, kể từ khi đơn vị này được thành lập tham gia năm 1995.

Thứ hai, hiện vẫn chưa thể biết được rằng liệu khi nhiệm kỳ chấm dứt, Indonesia có còn tiếp diễn tham gia tích cực tại IORA nữa hay không. Ngoài ra đó, đối với ASEAN, những đóng góp của Jakarta đã vượt xa những gì được đợi mong, kể cả khi quốc gia này không đảm đang vai trò nước chủ tịch. Những nỗ lực của Indonesia nhằm duy trì sự thống nhất của Hiệp hội sau thất bại của Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN tham gia năm 2012 là một trong những minh chứng rõ ràng nhất.

Thứ ba, vận mệnh của ASEAN gắn bó nghiêm ngặt với lợi ích mấu chốt của Jakarta. Các thành viên khác của Hiệp hội và Indonesia có sự gần cận về mặt địa lý, những ràng buộc về mặt kinh tế và sự gắn bó trong quan hệ bình yên chính trị. Có thể lấy chả hạn, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 đã gây ra những lũng đoạn về chính trị, kinh tế và phố hội ở Indonesia, nhưng thực chất cuộc khủng hoảng lại bắt nguồn trong khoảng Thái Lan. Một chả hạn khác là sự cố tàu tị nạn làm cho hàng nghìn người Rohingya bị mắc kẹt ở ngoài khơi Indonesia, Malaysia và Thái Lan, xảy ra khi mà họ đang di trú trong khoảng Myanmar.

Chắc chắn vai trò thay vì "quay lưng"

Trong giai đoạn ASEAN phải đương đầu với không ít thử thách, Jakarta nên hành động để chắc chắn vai trò lãnh đạo của bản thân thay vì “quay lưng”. Bởi lẽ, việc “bỏ rơi” ASEAN sẽ chỉ khiến cho Indonesia phải đối mặt với những không may và nguy cơ tới từ các mối bắt nạt dọa bình yên truyền thống và phi truyền thống.

Trong bài diễn thuyết khai mạc nhân dịp biến thành thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Indonesia (AIPI), bà Dewi Fortuna Anwar, chuyên gia về chính sách đối ngoại, đã nhắc lại tám nguyên nhân làm Indonesia khởi xướng việc xây đắp ASEAN vào năm 1967. Một trong những nguyên nhân đó là việc ASEAN giúp củng cố  sự tin tưởng và hiểu nhân thức lẫn nhau giữa Indonesia và các nước láng giềng, cũng như giảm bớt căng thẳng và kỹ năng xung bỗng nhiên trong khu vực.

Bên cạnh đó, ASEAN cũng nhập vai trò như một lá chắn an ninh nhằm ngăn cản mọi mối doạ dọa đến trong khoảng khu vực bên ngoài đối với Indonesia. Điều này sẽ giúp Jakarta có thêm thời điểm để tự bảo kê bản thân và song song, hạn chế những tổn thất mà Indonesia phải gánh chịu giả dụ xung chợt xảy ra. Chẳng thể phủ nhận tầm quan trọng và tiềm năng của các giang sơn khu vực Ấn Độ Dương, cũng như những lợi ích mà IORA sẽ nhận được với sự đóng góp hăng hái của Jakarta.

Dĩ nhiên, trong tương quan so sánh với IORA, có thể thấy rằng, ASEAN có ý nghĩa quan trọng hơn đối với Indonesia. Một cuộc khủng hoảng đối với ASEAN sẽ là một cuộc khủng hoảng đối với Indonesia, khi mà đó, một mối đe dọa đối với khu vực Ấn Độ Dương sẽ không một mực là một mối doạ dọa đối với Jakarta. Đó là nguyên do vì sao ASEAN đã, đang, và sẽ luôn giữ vai trò “hòn đá tảng” trong chế độ đối ngoại của Indonesia.

Việt Nam thay mặt ASEAN đưa ra cam đoan thúc đẩy bình đẳng giới Trước thực trạng nam giới vẫn vào vai trò chi phối kể cả tại những nước tự coi bản thân mình là hiện đại, trái đất cần ...

Ngoại trưởng Hoa Kỳ khẳng định coi trọng quan hệ với ASEAN Ngày 10/3, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Rex Tillerson đã có buổi tiếp và khiến cho việc bình thường với các Đại sứ, Đại biện các nước ASEAN ...

EU và ASEAN tái phát động thảo luận về FTA Kết hợp châu Âu (EU) và Hiệp hội các non sông Đông Nam Á (ASEAN) sẽ nỗ lực khôi phục chiến lược trao đổi (ý kiến) về ...

Hồng Anh

(theo Jakarta Post)

Xem tại: bảo dưỡng điều hòa