'Hiếu' là chân lý bất biến của trời đất, là đức hạnh cần có của loài người

“Hiếu” là một trong những đức tính quan trọng nhất của văn hóa phương Đông nói riêng và văn hóa nhân loại nói thông thường. Từ xưa tới nay, “trung hiếu, lễ nghĩa” luôn được coi là những phẩm bí quyết cao siêu trong truyền thống của con người. Trong đó, chữ “Hiếu” đứng địa điểm bậc nhất. Trong “Hiếu kinh” – phiên bản viết vào thời Tần-Hán, “Hiếu” thăng hoa lên ở chừng Thiên lý. “Hiếu kinh” viết rằng: “Phu hiếu, thiên chi kinh dã, đích chi nghĩa dã, dân chi hành dã.” (Hiếu là kinh của trời, là nghĩa của đất và là đạo hạnh của loài người). “Hiếu” là lẽ thường của thiên đạo xoay chuyển, là cái lý của đất nâng đỡ vạn vật, là đức hạnh mà loài người một mực phải thực hành. Lấy “Hiếu” để thống trị trần gian là một trong những tư tưởng chủ chốt của các bậc Thánh Vương thời cổ xưa. Trong khoảng xưa đến nay, người ta đều coi mái nhà là tổ chức cơ bản cấu thành nên phường hội. Mái ấm giống như tế bào của non sông. Mái ấm hòa thuận thì đất nước ắt sẽ hòa thuận. Gia đình hưng vượng thì giang sơn sẽ giàu mạnh. Gia đình yên ổn ổn vững tiến thưởng thì non sông ắt cũng được tương tự. Bởi vậy, trong khoảng xưa tới nay khi giáo hóa đại chúng thì việc trước tiên là “tu thân, tề gia”. Có tức thị tu chính phiên bản thân bản thân, rồi mới giữ mái nhà chỉnh tề, rồi quản trị non sông, rồi mới bình định người đời. Tu thân là cái gốc, mà việc tu thân không thể thiếu “hiếu đạo”. Hiếu kính phụ mẫu (Ảnh minh họa) Xuyên suốt cuốn “Môn đệ quy” đều giảng về hiếu đạo. Như vậy, chung cục hiếu là gì? Nhân loại văn minh bây giờ đa phần đều cho rằng, hiếu chính là phụng dưỡng thân phụ mẹ. Nhưng người xưa lại không nghĩ rằng hiếu chỉ là như vậy. Học sinh của Khổng Tử là Tử Du từng hỏi ông về hiếu đạo. Khổng Tử nói: “Con người ngày nay nghĩ rằng, hiếu hạnh cha mẹ chính là nói tới phương diện thưởng thức. Họ cho rằng chỉ cần lo cho phụ vương mẹ đủ ăn đủ mặc thì đã là có hiếu rồi. Nhưng nếu như mà thờ tự thân phụ mẹ lại khuyết thiếu mất tâm kính cẩn thì việc cho ăn cho uống kia khác nào cho ngựa ăn đâu?” Học trò Tử Hạ cũng từng hỏi Khổng Tử về hiếu. Ông nói: “Luôn giữ được vẻ mặt, thái độ vui mừng với thân phụ mẹ là rất khó khăn. Nếu như chỉ giúp cha mẹ công tác, chu cấp ăn mặc thì sao gọi là hiếu được?” “Sắc mặt” của con trẻ trong nhà đối với phụ vương mẹ bao hàm hai ý nghĩa. Một là khi chăm sóc thờ phụng phụ vương mẹ thì con phải xoành xoạch giữ được sắc mặt ôn hòa, phấn kích. Nhì là bất luận là vẻ mặt của phụ vương mẹ có vui mắt hay không thì con trẻ trong nhà vẫn phải tình nghĩa cung kính. Đây mới thực thụ là hiếu thảo và cũng là việc rất khó. Cung kính thân phụ mẹ (Ảnh minh họa) Trong “Đồ đệ quy” cũng dạy: “Thân ái ngã, hiếu hà nan; thân tăng ngã, hiếu phương hiền đức.” Ý nói rằng, nếu phụ vương mẹ thương mến chúng ta thì việc chúng ta hiếu thuận cha mẹ là nhân tố không khó khăn. Nhưng nếu phụ thân mẹ ghét bỏ chúng ta, thì chúng ta vẫn phải hiếu thuận phụ thân mẹ, đó mới là thích hợp với tiêu chuẩn hiếu thuận của bậc thánh thánh thiện. Người xưa đề cao lòng hiếu hạnh của nhân loại. Những người hiếu thảo với phụ vương mẹ đều được công chúng tôn sùng, kính trọng. Trong lịch sử cũng có tất cả vị vua đã khiến tròn được trách nhiệm hiếu thảo của người con đối với thân phụ mẹ chính mình. Một vài vị vua có lòng  hiếu hạnh cảm động trời xanh, được lưu truyền mãi tới bây giờ như Vua Thuấn, Hán Văn Đế, Khang Hy… Đạo hiếu và tấm gương về lòng hiếu thảo của họ vẫn là bài học trị giá cho chúng ta ngày nay học tập. Theo Đại Kỷ Nguyên Tiếng Trung
Mai Trà biên dịch Tìm hiểu:
Có thể bạn quan tâm: tinnhanh