Bạn có biết: China đã từng có một thời 'khám đường bỏ trống và công chúng không cần khóa cửa'?

Mặc dầu lịch sử Trung Hoa trải dài đến 5.000 năm, các nhà sử học đều tán đồng về một kỷ nghuyên hoàng kim khăng khăng. Triều đại nhà Đường được xem là đỉnh cao của nền văn minh Trung Hoa.  Nhà tuyến đường khởi đầu trong khoảng năm 618, khi Lý Uyên lật đổ cơ chế thống trị bạo lực và khắc nghiệt của nhà Tùy, lập nên triều đại của riêng chính mình – nhà Tuyến đường, rồi xưng là Trục đường Cao Tổ. Năm 626, nam nhi của hoàng đế Cao Tổ, Lý Thế Dân kế vị phụ thân mình. Con đường Thái Tông được nhớ đến như một trong những vị hoàng đế to đùng nhất lịch sử Trung Hoa. Tuyến phố Thái Tông – Lý Thế Dân. (Ảnh: Internet) Ông nhiều người biết đến là một kế hoạch gia quân sự đại tài, có tài năng chỉ huy quân đội biên ải từ bí quyết xa hàng ngàn dặm. Ông còn là một thi sĩ, nhà thư pháp. Thời đại thống trị của Tuyến đường Thái Tông dương thế đạt đến trạng thai – yên bình thịnh trị. Một sử gia sau này viết: “Người mua kẻ bán đi lại tự do mà không sợ giặc cướp, ngục thất bỏ không và mọi người không cần khóa cửa, mùa màng bội thu là chuyện thường và 10 lít gạo có giá chỉ ba hay bốn đồng“. Bờ cõi nhà Con đường. Ảnh: NTD Tiếng Việt. Khi ấy, kinh đô của nhà Tuyến đường là thành Trường An, nằm ở địa điểm Tây An hiện tại. Tham gia thời điểm đó, Trường An là đô thị lớn nhất thế giới với dân số được cho là có thể lên đến 1 triệu người. Đây là một trọng tâm đa văn hóa hấp dẫn phần lớn nhà ngoại giao và học giả trong khoảng khắp nhân loại. Ghi chép ước tính có hơn 100.000 người nước ngoài sinh sống tại Trường An. Nhà Tuyến đường còn là thời đại phát hành rực rỡ của ba tín ngưỡng lớn của Trung Hoa là Phật giáo, Đạo giáo và Đạo nho. Các con phố Thái Tông Lý Thế Dân trong buổi tiếp kiến sứ giả từ Tây Tạng. Ảnh: NTD Tiếng Việt. Năm 645, nhà sư Trung Hoa, Huyền Trang trở về sau hành trình 17 năm đến Ấn Độ, nơi ông thỉnh được kinh Phật mang về Trung thổ Đại Trục đường. Hành trình của Huyền Trang sau này đã trở thành tư liệu sáng tác cuốn tiểu thuyết kinh điển Trung Hoa: Tây Du Ký. Tượng Lạc Sơn Đại Phật ở thức giấc Tứ Xuyên được xây đắp trong suốt triều đại nhà Con đường từ thế kỷ thứ 8 TCN. Với chiều cao 71 mét, đây là tượng Phật lớn nhất nhân loại, đã được UNESCO thừa nhận là di sản trái đất. Bức tượng Phật Di Lặc lớn nhất nhân loại – Lạc Sơn Đại Phật. (Ảnh: Internet) Nhà Các con phố mở mang chuỗi hệ thống khoa cử để tuyển chọn lựa nhân kiệt, một thông lệ có trong khoảng thời nhà Tùy. Nhà Trục đường còn xây dừng các phố đi bộ Đạo nho và tạo ra các phiên bản chính thức của Ngũ Kinh, đương nhiên vừa đủ bình luận chọn lọc. Phần đông những ai muốn ra khiến cho quan đều phải tham gia kì thi do triều đình công ty, nhằm rà soát nắm bắt biết của họ về kinh điển Nho học. Chính từ triều đại nhà Con đường, tục “thưởng trà” trở thành bình thường. Lục Vũ, hiện được nhớ đến như “Thần Trà” đã viết công trình về trà trứ danh, “Trà Kinh”, dưới thời nhà Tuyến phố. “Thần trà” Lục Vũ nổi tiếng thời nhà Các con phố. Ảnh: NTD Tiếng Việt. Nhà Tuyến phố cũng được chứng minh là kỷ nghuyên huy hoàng của [nhiều loại hình] nghệ thuật, khác lạ là thi ca. Hơn 48.000 bài thơ của hơn 2.000 thi sĩ ra đời và hiện giờ không một nhà thơ Trung Hoa nào vượt lên tăm tiếng của nhị đại thi hào thời Các con phố: Lý Bạch và Đỗ Phủ. Nhì đại thi hào trong lịch sử Trung Hoa: Lý Bạch và Đỗ Phủ. (Ảnh: Internet) Thơ Lý Bạch theo trường phái lãng mạn phác họa phong cảnh mơ mộng trăng sáng lung linh thường xuyên nhắc đến rượu, người bạn đồng hành thân mật của thi nhân. Ngược lại, Đỗ Phủ là một nhà thơ thực tế, ông biểu đạt hiện thực phố hội, cuộc sống của lê dân trăm họ và bi kịch chiến tranh ở biên giới phía Tây. Mặc dầu có những thương vong trong các chiến dịch phía Tây mà Đỗ Phủ nhắc đến, quân đội nhà Trục đường đích thực hùng mạnh. Thời kỳ từ Con đường Thái Tông đến Con đường Huyền Tông là kỷ nghuyên thái bình phồn thịnh. Người ta nhân thức đến Tuyến phố Huyền Tông bởi ái tình của ông với âm nhạc và thi ca và nhất là sự đắm đuối mê của ông đối với phi tần Dương Quý Phi. Mối tình nhiều người biết đến của Tuyến đường Huyền Tông với một trong 4 đại mỹ nhân Trung Hoa, Dương Quý Phi. Ảnh: NTD Tiếng Việt. Sau đó tham gia năm 755, tai họa ập tới. Một vị tướng tên là An Lộc Sơn lãnh đạo 16 vạn binh bộ đội nổi loàn chống cự hoàng đế, buộc triều đình phải bỏ chạy khỏi kinh thành. Quân lính triều đình cho rằng lòng si mê mê Dương Quý Phi của hoàng đế chính là xuất xứ làm cho ông xao nhãng quốc sự và không phát xuất hiện thủ đoạn bội nghịch của An Lộc Sơn. Quân đội triều đình buộc hoàng đế treo cổ hủ ái phi của ông. Sau 8 năm đấu tranh, cuối cùng triều đình nhà Đường đã làm được hòa ước với An Lộc Sơn. Huyền Tông quá muộn phiền nên dường ngôi cho đại trượng phu. Trong khoảng đây đánh dấu điểm khởi đầu cho sự suy tàn của nhà Tuyến phố. An Lộc Sơn dấy binh bội nghịch. Ảnh: NTD Tiếng Việt. Theo một phần hòa ước, chỉ huy phiến quân được miễn tội và bổ nhiệm khiến chỉ đạo quân sự ở phổ thông vùng. Đương nhiên, kể trong khoảng đó hết đời vua này đến đời vua khác luôn phải cực nhọc đấu tranh duy trì quyền kiểm soát địa phương. Sau này, hoán vị quan được trao quyền thống lãnh quân triều đình bảo vệ hoàng đế lại mở đầu lạm quyền, ám sát hoàng đế tới mấy lần. Sau năm 860, tình thế trở thành hỗn loàn. Chính quyền quá phân tán chẳng thể kiểm soát nền cai trị. Các băng cướp lan tràn khắp vùng quê thậm chí thỉnh thoảng còn tấn công thành luỹ. Năm 970, nhà Đường cuối cùng cũng đi đến hồi kết. Ngày nay, kỷ nguyên Đại Đường được nhớ tới như đỉnh cao của nền hiện đại Trung Hoa. Trung Quốc sẽ chẳng bao giờ nữa trải qua một công đoạn thái hoà phồn thịnh huy hoàng về phần lớn các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa và nghệ thuật như 130 năm trong khoảng Đường Thái Tông tới Tuyến phố Huyền Tông. Nhà Trục đường đích thực là thời đại hoàng kim. [embedded content] Theo NTD Tiếng Việt  Tìm hiểu: